Rakkont Umoristiku

Meta ntilef in-nannu.

In-nannu dejjem b'xi praspura. Ġieli mar ġo ħanut tal-irġiel biex jixtri rigal lin-nanna. Ġieli ma jindunax liema hija d-dar tiegħu! Dan għaliex in-nannu għandu d-dimensja imma din il-praspura tal-lum oriġinali!

Temmnuni li ntilef fid-dar tiegħu stess?! Iva, l-istess waħda li ilu jgħix fiha aktar minn ħamsin sena! Nhar is-Sibt filgħaxija, in-nannu fettillu ried imur il-knisja. Oħti ddeċidiet li timxiha miegħu. Fit-triq, indunat li fetaħ ħanut ġdid tal-moda u waqt li kienet qiegħda tistgħaġeb, in-nannu kompla miexi u jgedwed waħdu. Oħti ma ndunatx u saħansitra daħlet tixtri l-ħwejjeġ!

Ġiet lura d-dar u ħadd ma ta kasha. Qagħdet tħares quddiem il-mera. Kollha konna mitlufin fil-programm ta' 'Mrs. Bouquet'!

Dħalna norqdu u addio n-nannu u l-quddies. Kollha konna mifqugħin bid-daħk u konna b'nifisna maqtugħ. Konna qisna xrobna xi xarba. Bdejna nixxenglu 'l hawn u 'l hemm bid-daħk! Dħalna norqdu imma ma stajtx norqod. Kemm kienet togħġobni 'Mrs Bouquet'! Komplejt nogħxa u fid-daqqa u l-ħin qisha xegħlitili bozza f'rasi, ftakart fin-nannu. Mort inqajjem lill-ġenituri u kulħadd beda jfittex fid-dar biex jara jekk kienx ġie n-nannu. Xħin kont qiegħda quddiem dik il-gwardarobba ta' ġol-kuritur, smajt xi ħaġa tiċċaqlaq ġo fiha. 

"Ħalliel, ma, ħalliel, pa, għinuni!" werżaqt jien. 

"Ħalli nara!" u niżlet ma' missieri fejni. Xħin ftaħt il-gwardarobba, ħareġ in-nannu b'qalziet ġo rasu u bi flokk f'kull sieq! Indunajna li kien tilef it-triq fid-dlam u minflok mar ġo kamartu, daħal ġol- gwardarobba! Naħseb stħajjel ruħu jilgħab dress-up bħali!

Nibqgħu niftakruha din il-praspura tan-nannu. Il-problema hi li n-nannu biss mhux ħa jibqa' jiftakarha! 

Katya Saliba (Form 2.1)

----------

Meta ssakkart barra.

Kien il-Ħamis, il-ġurnata li fiha nnaddfu d-dar. Qomna kmieni biex inlestu kemm jista' jkun malajr. L-ewwel ftaħna t-twieqi kollha sabiex titperreċ id-dar. Xħin konna qegħdin infarfru, ċemplet il-qanpiena tal-bieb ta' barra.

Kien il-pustier u ried 'il-mamà biex tiffirmalu ittra rreġistrata. Din ħarġet b'ta' fuqha senduqa. F'daqqa waħda, l-inka tal-pinna tiegħu spiċċatlu, u allura l-mamà għajtitli biex innewlilha waħda minn ġewwa. Bla ma qgħadt naħseb, ħriġt b'pinna f'idi. Bil-kurrent li kien għaddej, instabar il-bieb ta' barra! Aħna ma kellniex ċavetta u missieri kien qiegħed imsiefer minħabba x-xogħol. 

Peress li aħna ngħixu ħdejn l-Università, kien hemm ħafna studenti għaddejjin u l-mamà waqqfet lil wieħed. Hi staqsietu biex isellifha l-mowbajl imma hu qal li l-mowbajl tiegħu kien spiċċa bla ċarġ. Il-mamà waqqfet 'il-ieħor u aħna domna nippruvaw nikkonvinċuh li din ma kinitx ċajta. Fl-aħħar ċeda u l-mamà ċemplet 'il Ġanni, ir-raġel li jgħinna bix-xogħlijiet ta' manutenzjoni fid-dar. Bl-akbar kumbinazzjoni tal-akbar kumbinazzjonijiet, bdiet nieżla x-xita. Ġanni dam xi kwarta biex wasal u kellna nistkennu taħt il-gallarija. Fl-aħħar wasal u dan beda jaqla' l-ħadid tal-iżgħar tieqa biex jien inkun nista' nidħol u niftaħ lill-mamà. Beda jisvita l-viti minn mal-ħajt meta waqagħlu vit ġod-drejn. Fl-aħħar lesta x-xogħol   jien dħalt u ftaħtilhom il-bieb. Ġanni qagħad jistenna d-dar magħna sakemm waqfet ix-xita.

Meta wasal lura l-papà, ħa qatgħa meta sab lil Ġanni jsewwi l-ħadid tat-tieqa tal-kamra tas-sodda tiegħi. Daħal jiġri u staqsa 'l-mamà x'kien ġara u l-mamà qaltlu li kienet storja twila ħafna, u li tirrakkontahielu aktar tard. 

Mikela Mejlaq (Form 2.2) 

----------

Meta mort ħajk u seħbitek ġiet bit-takkuna.

Tlik, Tlak, Tlik, Tlak...

Ma stajtx nemmen 'l għajnejja hekk kif rajt lil Mariża ġejja tiżżegleg 'l hawn u 'l hemm; tlik, tlak, tlik, tlak, fuq żarbun b'takkuna għolja. Kif waslet viċin tiegħi, Mariża saqsietni għalxiex kont qed niskanta biha. Għidtilha li ma bsartx li kienet ser tiġi l-ħajk b'takkuna. 

Għalxejn ippruvajt nikkonvinċiha tmur tbiddel iż-żarbun. Tlaqna għal għonq it-triq. 

Fil-bidu kollox kien ward u żahar. It-toroq li jiħduk minn Ħal Safi għaż-Żejtun kienu mudlama u mhux lixxi. Mariża bdiet iżżommni lura għax xejn ma kien faċli li timxi b'dik it-takkuna. 

F'ħin minnhom, xi ħbieb li kienu warajna werżqu f'widnejna. Qalu li raw fatat. Fis-satra ta' dak il-lejl kollox tistenna! Jien u Mariża blajnieha sal-gerżuma. Mariża qabżet u spiċċat rasha 'l isfel u t-takkun 'l fuq! Xħin rajtha minxura fl-art, xtaqt ninfaqa' nidħak, però l-ħarsa t'għajnejha wrietni li kellha bżonn l-għajnuna. Għentha tqum mill-art. 

Mariża bdiet izzappap. Indunajna li takkuna minnhom kienet inqalgħet minn postha. F'dik il-kundizzjoni, ma stajtx naħseb kif Mariża setgħet twassal sal-ġibjun taż-Żurrieq. 

L-għalliema li kienet magħna ġiet tara x'kien ġara. Ma tantx issuġġeritilna soluzzjonijiet sbieħ. Mariża kellha tiddeċiedi u kellha tagħmel dak li ma xtaqitx. Bid-dmugħ f'għajnejha kellha taqsam it-takkuna taż-żarbuna l-oħra biex tkompli timxi. 

Jien u Mariża żammejna takkuna kull wieħed b'tifkira ta' dal-ħajk. Illum il-ġurnata meta nħares lejn it-takkuna li qalgħet tant inkwiet, tnissilli tbissima fuq fommu. 

Marta Zammit (Form 2.3)

Storja t'Avventura

Spiss kont naħseb għalfejn ommi kienet tgħidli biex ma ninżilx fil-kantina. Meta kont iżgħar, ommi kienet tbeżżagħni bil-fatat iżda llum il-ġurnata naf li dan mhux vera.

Darba waħda z-zija kellha bżonn tixtri u ommi marret magħha. Il-mamà ħasbet biex il-kuġina tilgħab miegħi u m'oħti. Jien għidt 'il-kuġina dwar il-kurżità tal-kantina. Il-kuġina stagħġbet għax lanqas kienet taf li għandna kantina u allura qaltli biex ninżlu. Oħti ma ħaditx gost li konna se niksru l-kelma tal-mamà iżda ġiet għax hi wkoll kellha kurżit

à. Inżilna b'rogħda kbira fuqna. Kif xegħlna t-torċ smajna ħoss qawwi li ħasadna. 

Sibna rwieħna ġo dinja kompletament differenti. Ma stajniex nemmnu li minflok bnedmin kien hemm aljeni. Kienu tassew strambi. B'gazz kbir, oħti marret tkellimhom. Jiena u l-kuġina rsaqna lura iżda dan għamlilna sinjal li ried isir ħabib magħna. 

F'daqqa waħda ġew mal-elf aljen imdawrin magħna iżda aħna ma fdajniehomx. Dawn l-aljeni kienu ġew mill-vettura spazjali. Aħna bżajna ħafna u tlaqna niġru. Bla ma nafu kif, sibna rwieħna ġol-kantina. Aħna smajna lill-mamà u liz-zija jgħajtulna u dak il-ħin irrealizzajna fejn qegħdin. Kif tlajna mill-kantina ħbatna m'ommi! Din staqsietni fejn konna u aħna għidnielha l-verità.

Bil-kastig tgħallimna li għandna nobdu 'l-ġenituri. Aħna bqajna nitkellmu fuq l-esperjenza u żgir li m'aġna ħa ninsewha qatt. 

Natalia Mangion (Form 1.3)

----------

Kien il-Ħadd filgħodu, meta kont qiegħda fuq il-kompjuter nara l-eluf t'imejls li kienu daħluli matul il-ġimgħa, meta smajt ħoss ikrah u stramb ħiereġ mill-kompjuter u...

Bdejt inħoss bħal qisha buffura riħ f'wiċċi. Għalaqt għajnejja għax bdejt nibża', u meta ftaħthom, sibt ruħi f'post qisu tal-ispazju. Bdejt nara ħafna wajers kullimkien, u kull fejn bdejt inħares bdejt nara qishom envelops bi stampa ta' "@" fuqhom qed itiru fis-sema. Rajt ħafna nies qosra, għajnejhom griżi u wiċċhom abjad karti. Dehru qishom ilhom jaħdmu s-snin bla waqfien u kienu għajjenin ħafna. L-envelops itiru fis-sema, mid-dehra kienu normali għalihom, għaliex lanqas biss ħarsa lejhom meta għaddew minn quddiemhom ma taw, u għamlu ħoss kbir. 

Mimlija kurżità rsaqt lejn waħda mara li kienet għadha kif ħarġet minn xi kamra, tibki. Jien staqsejtha x'kien ġara, u hi qaltli li kienet tilfet ix-xogħol tagħha bħala system operator. Jien għidtilha li ma kellhiex għalfejn tinkwieta għaliex Alla jxiegħel 'il battal. 

Wara bdejt naħseb fuq x'kienet qaltli dik il-mara. "System operator x'jaħbat?" bdejt insaqsi lili nnifsi, "Mela jien fejn spiċċajt?" Wara, bdejt naħseb fl-envelops u l-wajers u fejn kont qabel ma ġejt hawn. Indunajt li kont dħalt fid-dinja tal-kompjuters, iżda dik is-sekonda rajt dawl qawwi u ...

Amber Pillow (Form 1.1)

----------

Darba waħda kien hemm tifel jismu Anton, waħdu f'kamartu u kien qiegħed jaqra ktieb. Dan kien ktieb interessanti jismu "Id-Dinja tal-Ħelu".

Waqt li kien qed jaqra l-ewwel kapitlu, qam ħafna riħ u dawl isfar jgħajjat. F'ħakka t'għajn sab ruħu ġod-dinja tal-ħelu. Beda jara ħafna djar tal-ħelu, bil-ġuġu, ċikkulata, perlini u ħafna aktar tipi ta' ħelu. Ħares lejn is-sema u s-sħab kienu tal-candy floss. Beda miexi lejn stand li kienet qed tbiegħ l-imqaret u l-prinjolata u xtara żewġt imqaret. Waqt li kien qed jiekol għajjatlu nanu u mar ħdejh. Dan ħadu d-dar tiegħu u saqsieh diversi mistoqsijiet.

In-nanu sajjarlu soppa taċ-ċikkulata u sakemm kielha rrakkontalu storja fuq id-"Dinja tal-Ħelu" u fuq Marija, l-ewwel persuna li sabitha. Wara daru dawra mal-villaġġ li kienu fih. Urieh ħafna affarijiet sbieħ u tajbin. Laqqgħu ma' sħabu u saru ħbieb kbar imma ma tantx damu flimkien għax reġa' qam ħafna riħ u dawl u sab ruħu fuq is-sodda f'kamartu bil-ktieb f'idu, fl-aħħar paġna. Dawwar il-paġni ta' qabel u ra lin-nanu u sħabu, kif ukoll lil Marija. 

Għal Anton din l-avventura kienet esperjenza ġdida li żgur ma jinsa qatt. X'kien dak ir-riħ qawwi u dawl li wassal lil Anton fid-"Dinja tal-Ħelu"? 

Anthea Camilleri (Form 1.2)

Kompetizzjoni għall-ġimgħa ddedikata għat-tnaqqis fl-iskart domestiku.

Matul ix-xahar ta' Novembru ser issir kompetizzjoni għalikom l-istudenti tal-ewwel u t-tieni sena fis-sekondarja. 

Oħolqu basket li jkun magħmul minn oġġetti rriċiklati u li fuqu jkollu slogan miktub bil-Malti. Dan is-slogan irid juri kemm huwa importanti li nieħdu ħsieb l-ambjent. 

Dan ix-xogħol jista' jsir fi gruppi, dejjem jekk tkunu tixtiequ. 

Min jirnexxielu joħloq l-isbaħ basket bl-aħjar slogan ser jirbaħ rigal. 

Id-data tal-għeluq għal din il-kompetizzjoni hija; it-Tnejn, it-18 ta' Novembru, 2013. 

Rakkont fl-ewwel persuna

Jien jisimni Cloe Bonello u għandi ħdax-il sena. Twelidt fis-sebgħa t'Ottubru fl-2002 għall-ħabta tal-ħamsa u nofs ta' filgħodu. Għandi xagħri kannella mġiegħed u għajnejja kannella skuri. Twila metru u tnejn u erbgħin ċentimenti. 

Il-kulur favorit tiegħi huwa l-ikħal u l-vjola. Ngħix f'raħal żgħir, jismu x-Xgħajra. Dan huwa qrid Ħaż-Żabbar u jgħixu madwar ħames mitt familja. Il-familja tiegħi hija magħmula minn erba' persuni: ommi, missieri, oħti l-kbira u jien. Għandi wkoll ħuta jisimha Flippers. Fil-ħin liberu nħobb nilgħab bil-kompjuter, nisma' l-mużika jew naqra xi ktieb. 

Nattendi l-iskola ta' Santa Dorotea f'Ħaż-Żebbuġ u qiegħda fl-ewwel sena tal-iskola sekondarja. Barra l-iskola għandi ġranet filgħaxija fejn immur il-katekiżmu, niżfen il-'ballet' jew immur għal-lezzjonijiet tal-għawm. Fi tmiem il-ġimgħa, wara li nlesti x-xogħol tad-dar nistrieħ wara ġimgħa ta' xogħol. L-aktar ħaġa li nħobb huwa: il-kant, iż-żfin u l-għawm. L-iktar ħaġa li ddejjaqni hi meta nasal tard għal xi appuntament importanti. 

L-ikel favorit tiegħi huwa t-tiġieġ il-forn bil-patata tqarmeċ bħal ma tħobb tagħmel in-nanna. La nikber nixtieq insir għalliema tal-primarja għax niggusta t-tfal iż-żgħar. Jekk tixtieq tkun taf iktar fuqi tista' tingħaqad miegħi fir-rikreazzjoni tal-iskola. 

Cloe Bonello (Form 1.3)

----------

Matul il-ġimgħa jkolli ħafna x'nagħmel għax immur l-iskola kuljum. Kull għalliema tagħtina ħafna xogħol għad-dar, għalhekk ikolli ħafna xogħol x'nagħmel. Meta jasal tmiem il-ġimgħa, ikolli iktar ħin biex nistrieħ iżda l-ħin jgħaddi malajr wisq. 

Fis-sajf kont inqum tard imma fix-xitwa jkolli nqum kmieni ħalli ma mmurx tard l-iskola u nibda l-lezzjonijiet fil-ħin. Fis-sajf kont inqum fis-sebgħa iżda fix-xitwa jkolli nqum fis-sitta ta' filgħodu għax nasal l-iskola fis-sebgħa u nofs u l-lezzjonijiet jibdew fit-tmienja. Għandi lezzjonijiet differenti kuljum. Is-suġġett favorit tiegħi huwa l-matematika. Matul il-ġimgħa nkun qed nistenna l-jum tat-Tlieta minħabba l-lezzjoni tal-'Home Economics', li jien tant inħobb. 

Wara l-ħin tal-iskola għandi ħafna attivitajiet għax jien inħobb nagħmel affarijiet differenti. Nhar ta' Tlieta mmur iż-żfin u anki nhar ta' Ġimgħa. Nhar ta' Erbgħa jkolli d-Duttrina u s-Sibt ikollu l-għawm. Jien inħobb immur iż-żfin. Fil-fatt immur darbtejn fil-ġimgħa! Nieħu gost għax nagħmlu ħafna 'stretching'. Inħobb ukoll l-għawm għax fis-sajf meta tkun ħafna sħana, l-ilma jkun frisk u fix-xitwa jkun sħun. Nieħu gost għax niltaqa' mal-ħbieb, waqt li nkunu qed nagħmlu l-isports flimkien. 

Fi tmiem il-ġimgħa dejjem nagħmlu affarijiet differenti. Is-Sibt dejjem ikolli l-għawm. Xi drabi mmorru mixja Tas-Sliema jew niltaqa' mal-ħbieb jew xi festa mal-familja. Nhar ta' Sibt inħobb norqod tard imma mbagħad il-Ħadd ikolli norqod kmieni għax l-għada rrid inqum kmieni. Nhar ta' Ħadd immorru l-quddies u wara jew immorru ġo restorant jew għand in-nanna, għall-ikla ta' nofsinhar. Jien inħobb inqatta' tmiem il-ġimgħa għax nistrieħ aktar. 

Inħobb is-sajf u anke x-xitwa għax fis-sajf nieħu gost nistrieħ u fix-xitwa nħobb nitgħallem l-iskola u niltaqa' iżjed ma' sħabi. Nixtieq li fix-xitwa kelli iżjed ħin biex nagħmel attivitajiet daqs is-sajf.

Martina Camilleri (Form 1.1)

----------

Jisimni Nicole Caruana u għandi ħdax-il sena. Noqgħod Ħal Luqa faċċata tal-ajruport l-antik. Jien kburija li ngħix Ħal Luqa għax qiegħed fiċ-ċentru ta' Malta. 

Twelidt nhar it-Tnejn, il-ħamsa u għoxrin ta' Marzu tas-sena elfejn u tnejn. Jien it-tieni fost żewġ subien li jisimhom Matthias u Mikhail. Meta kont iżgħar kont immur l-iskola primarja ta' Ħal Luqa, għall-ewwel sena, imma mbagħad bdejt immur l-iskola tad-Dorotej f'Ħaż-Żebbuġ. Issa bdejt l-iskola sekondarja u ninsab kuntenta ħafna. 

Matul il-ġimgħa, bħalissa ma tantx ikolli ħin nilgħab għax il-ġurnata vera naraha tgħaddi malajr. Xħin nasal lura d-dar mill-iskola, niekol, inlesti x-xogħol għad-dar, ninħasel, nipprepara l-basket għal l-għada, niekol u għalija il-ġurnata tkun spiċċat hawn. Bħalissa għandi ħajja tal-ġenn u vera qed ngħix kuntenta.

L-iktar ħaġa li togħġobni fil-ħajja ta' kuljum huwa s-sajf. Matul il-ġimgħa kollha jien immur l-iskola, nagħmel ix-xogħol tal-iskola, nistudja u mmur il-mużew. Nhar ta' Ġimgħa nipparteċipa fl-isport tal-ġinnastika. Ħafna minn sħabi tal-iskola jiġu u tgħidx kemm nieħdu gost flimkien. 

Imma insomma, bejn wieħed u ieħor issa sirt taf iktar dwari. Taf kif inqatta' u x'nagħmel matul il-ġurnata tiegħi. Sirt taf il-veru min u kif jien? 

Nicole Caruana (Form 1.2) 

Ottubru - Ix-xahar iddedikat għal Dun Karm

Dun Karm (It-18 ta’ Ottubru, 2013)  

“Ħobb, jekk jiswewlek, l-ilsna barranija, Iżda le tbarri lil min hu ta’ ġewwa.”

Uħud mill-poeżiji li kiteb:

L-Innu Malti

Lil din l-art ħelwa, l-omm li tatna isimha, 
Ħares, Mulej, kif dejjem Int ħarist; 
Ftakar li lilha bl-oħla dawl libbist.

Agħti, kbir Alla, id-dehen lil min jaħkimha, 
Rodd il-ħniena lis-sid, saħħa ’l-ħaddiem; 
Seddaq il-għaqda fil-Maltin u s-sliem.

Warda

Warda ħamra, bellusija 
xhur kien ili nistenniek:
“Meta tasal dik il-warda?” 
kont nistaqsi, fuq ix-xwiek.

Wasalt fl-aħħar, warda ħelwa,
u bi ġmielek jien tgħaxxaqt;
int ħallastni b’daħka waħda
ta’ kemm tlabt u ta’ kemm xtaqt.

Nar tat-Tiben?

L-imħabba tal-ilsien Malti 
mhix kbira daqskemm tidher; 
timla ta’ elf il-fomm,
imma ta’ għaxra s-sider.

L-imħabba tal-ilsien tagħna
jeħtieġ tiġi minn ġewwa, 
jekk irridu, kif jixraq, 
inkunu Maltin sewwa.

Ftit informazzjoni dwar ħajtu:

Dun Karm twieled Ħaż-Żebbuġ fit-18 ta’ Ottubru 1871. Ommu kienet mara tad-dar u missieru kien baħri. Dun Karm ftit kien jarah lil missieru.

L-ewwel skola li mar fiha Dun Karm kienet l-Iskola Primarja tal-Gvern ta’ Ħaż-Żebbuġ. Għalih dan kien l-isbaħ żmien! Huwa kien student bravu u baqa’ jistudja sakemm ordna qassis. Huwa kien jgħallem ukoll u l-istudenti tiegħu jiftakruh raġel dħuli u fuq tiegħu u f’ħin il-mistrieħ kien iħobb jintefa’ jdoqqilhom il-mandolina.

F’żgħożitu Dun Karm kien iħobb jikteb il-poeżiji. Ma kienx jikteb bil-Malti, imma bit-Taljan, kif kienet id-drawwa fost ħafna Maltin dak iż-żmien. Imma għodwa waħda, waqt li kien miexi l-Belt, iltaqa’ ma’ żewġ kittieba, il-Monsinjur Pawl Galea u Ġużè Muscat Azzopardi. Qalulu li kellhom jibdew joħorġu gazzetta bil-Malti, li kien jisimha Il-Ħabib, u stidnuh jiktbilhom xi poeżija sabiħa bil-Malti għall-ewwel ħarġa.

Dun Karm ma qalilhomx le, avolja kien għadu qatt ma kiteb xejn bil-Malti. Għall-ewwel ħabat se jaqta’ qalbu għax ma beda jiġih xejn f’moħħu u ma kienx jaf kif jista’ jikteb poeżija sabiħa bil-Malti. Imma mbagħad niżel għarkopptejh quddiem inkwatru tal-Madonna li kellu f’kamartu, u talabha tgħinu. Dik il-lejla stess, fl-1912, Dun Karm ta’ 41 sena, kiteb l-ewwel poeżija bil-Malti u semmieha: Quddiem Xbieha tal-Madonna.

Dun Karm stagħġeb kemm tista’ tikteb sabiħ bil-Malti, u minn dakinhar baqa’ jikteb il-poeżiji bil-Malti biss. Kiteb poeżiji fuq ommu, tfulitu, l-ambjent ta’ madwarna, u l-annimali. Kiteb ukoll il-ġmiel ta’ poeżiji reliġjużi u wħud minn dawn għadhom jitkantaw fil-knejjes tagħna bħall-Innu ta’ Filgħaxija, Nadurawk ja Ħobż tas-Sema, u Fil-Ħlewwa ta’ Mejju. Dun Karm kiteb ħafna poeżiji sbieħ fuq pajjiżna u ġrajjiet missirjietna. Imma fost l-akatar magħrufa jibqa’ l-kliem tal-Innu Malti, li kitbu meta kellu ftit aktar minn sittin sena.

Dun Karm għex ħajja kwieta, jaħdem u jikteb il-poeżiji, sakemm miet fit-13 ta’ Ottubru 1961, meta kellu kważi disgħin sena.