Komponiment dwari

Jien jisimni Carla Falzon iżda sħabi jafuni bħala Ċaksi. Għandi ħdax-il sena u qiegħda fl-ewwel sena tas-sekondarja. Jien l-ewwel wild fil-familja tiegħi u għandi oħti iżgħar minni u noqgħod San Ġwann. 

Jien inqis ruħi bħala tifla responsabbli u nistinka biex nagħmel mill-aħjar fl-iskola. Għandi ħafna ħbieb f'ħajti u nħobb nikkomunika u nsir naf lil nies ġodda kull fejn immur. Nieħu pjaċir meta fil-ħajja niltaqa' ma' sitwazzjonijiet differenti li jgħallmuni affarijiet ġodda kuljum. 

Il-ħolma tiegħi, għal meta nikber, hija li nsir ballerina professjonali. Bħalissa jien nattendi l-lezzjonijiet taż-żfin klassiku ħames darbiet fil-ġimgħa. Nattendi dawn il-lezzjonijiet mal-ħabiba tiegħi tal-qalb, Ella. Ta' spiss ommi tirrabja miegħi għax indum biex ninżel wara l-lezzjoni minħabba li jien u Ella nintilfu nitkellmu. Infatti, jgħidulna d-di u d-do.

Alla biss jaf x'inhu ġej fil-futur iżda jien nemmen li fil-ħajja kemm jista' jkun għandi nkun pożittiva fi ħsibijieti u b'daħka fuq fommi. B'hekk nista' nkun aktar kuntenta. Fuq kollox wara l-maltemp jiġi l-bnazzi!

Carla Falzon (Form 1.3)

-----

Bħal ħafna tfal oħra, il-ġimgħa tiegħi hija bieżla ħafna. Bħal ma jgħidu, filli t-Tnejn u filli l-Ġimgħa! Lanqas inkun naf kif għaddiet il-ġimgħa tiegħi!

Kull filgħodu kif inqum, nipprepara għall-iskola. Il-vann iwassalni lura għand in-nanna, peress li l-mamà u l-papà jkunu għadhom ix-xogħol. Jien inbiddel, niekol u nagħmel ix-xogħol għad-dar illi jagħtuna l-iskola. Meta l-mamà tiġi għalija, immur id-dar u nitma' 'l-fenka tal-indi tiegħi. Jien inqatta' ftit ħin ħdejha, imbagħad immur naqra ftit u nipprattika l-pjanu. 

Peress li jien immur xi attivitajiet wara l-iskola, jien ikolli fejn immur kuljum! Nhar ta' Tnejn, immur għal-lezzjoni tal-pjanu. Nhar ta' Tlieta u nhar ta' Ħamis immur għal-lezzjoni tad-duttrina u kull nhar t'Erbgħa u kull nhar ta' Ġimgħa, immur għal-lezzjoni tal-'ballet.'

Fi tmiem il-ġimgħa, kif inqum, nieħu l-kolazzjon u mbagħad nibda nistudja. Jien nagħmel ftit teorija, naqra, niekol f'nofsinhar u mmur nistrieħ. Nhar ta' Sibt, jiena nnaddaf il-gaġġa tal-fenka tal-indi tiegħi u filgħaxija (jekk it-temp jippremetti) noħroġ mal-familja tiegħi. Il-Ħadd f'nofsinhar, il-familja tiegħi, flimkien mal-kuġini, immorru niltaqgħu għand in-nanna min-naħa tal-mamà jew għand in-nanna tan-naħa ta' missieri. Aħna nieklu hemm u mbagħad mmorru xi dawra fil-kampanja jew passiġġata fejn il-baħar. Filgħaxija nerħulha lejn id-dar ħalli nistrieħu qabel ma terġa' tibda ġimgħa bieżla oħra. 

Jien nispera li nibqa' f'saħħti biex inkun nista' nkompli nagħmel dawn l-affarijiet tant sbieħ u nkun nista' niżviluppa dawn it-talenti li tani Alla. Kif jgħid il-qawl Malti, "dak li jagħmel Alla, ma jħassru ħadd," u allura jien nirringrazzjah għal kull ġurnata sabiħa li jagħtina!

Martina Micallef (Form 1.2)

-----

Jisimni Andrea Riolo. Għandi ħdax-il sena u noqgħod fiċ-ċentru tal-Mosta ftit lil hinn mir-Rotunda. Min jafni, jaf li jiena enerġetika ħafna. Ħafna jgħidu li m'għandix kwiet f'ġismi u l-ħin kollu rrid nagħmel xi ħaġa.

Il-ġimgħa tiegħi dejjem tkun mimlija daqs bajda. Wara l-iskola qatt ma ssibni d-dar. Il-biċċa l-kbira tal-ħin liberu tiegħi nqattgħu nipprattika ż-żfin klassiku. Immur ħames lezzjonijiet fil-ġimgħa. Fil-fatt, il-ġurnata favorita tiegħi hija l-Ħamis għax ikolli żewġ lezzjonijiet taż-żfin u waħda minnhom immur fuq ponot subgħajja, "en pointe" bħall-ballerini professjonali. 

Għalkemm għadna fir-raba' ġimgħa tal-ewwel sena tas-sekondarja, is-sistema diġà togħġobni aktar minn dik tal-primarja għax ħafna aktar organizzata. Waħda mill-affarijiet li jogħġbuni huma l-għaqdiet u s-suġġetti l-ġodda. L-aktar ġurnata li nkun qed nistenna hija l-Ħamis għax ikoli l-lezzjoni tal-fotografija. Kull ġimgħa jkollna tema differenti u b'hekk jintlaqtu l-gosti ta' kulħadd. B'mod speċjali, inkun qed nistenna ż-żewġ lezzjonijiet tal-għawm fil-ġimgħa u għalkemm l-ilma jkun iffriżat, inkun qed nistennieha bil-ħerqa. 

Fi tmiem il-ġimgħa, inħobb inqum tard u nqatta' kemm jista' jkun ħin mal-familja tiegħi. Is-Sibt filgħaxija mmorru l-familja kollha għand iz-zija u noqgħod nilgħab mal-kuġini. Il-Ħadd, immorru piknik fil-kampanja jew inkella mmorru ġurnata ħdejn il-baħar. Jien nippreferi meta morru l-baħar għax magħna nieħdu l-kajjikk u jien u missieri nagħmlu t-tlielaq fuq il-baħar. 

Bla dubju, l-aktar ħaġa li togħġobni fid-dinja hija ż-żfin. Il-ħolma tiegħi hi li mmur nistudja ż-żfin f'Londra ma' kumpanija professjonali u nsir "Prima Ballerina." Mill-banda l-oħra l-aktar affarijiet li nobgħod nagħmel huma li naħsel u nnaddaf, u aħjar ma nafx xi tqabbadni milli tqabbadni nnaddaf, speċjalment il-kamra tal-banju!

Andrea Riolo (Form 1.1)

Ottubru, ix-xahar iddedikat għal Dun Karm

Attività li saret waqt ix-xahar t'Ottubru, ix-xahar iddedikat lil Dun Karm, mill-istudenti tal-ewwel u t-tieni sena fis-sekondarja. 

Serqa Kbira

Illum il-Ħadd filgħodu, jien u l-familja tiegħi ddeċidejna li se nieħdu liz-zija ta' missieri li ġiet mill-Ingilterra ġurnata Għawdex. Qed nieħdu tazza te sħuna u ftit ħobż mixwi biex issa nilbsu għax sar ħafna ħin.

Diġà għaddiet siegħa u għadna ma wasalniex iċ-Ċirkewwa għax it-traffiku miexi bil-mod il-mod qisu fekruna. Fl-aħħar wasalna u se nirkbu l-vapur biex immorru fil-gżira sabiħa t'Għawdex. Deħlin ir-Rabat fejn hawn suq enormi b'ħafna ħwejjeġ, ikel u oġġetti differenti ta' kull daqs u għamla. Ommi qed tixtri suvenir għaz-zija ta' missieri biex jibqa' tifkira. 

Ħdejn is-suq, hawn bank tal-flus u qegħdin naraw żewġt irġiel libsin iswed tuta. Qed nissuspettaw li huma ħallelin. Il-familja kollha beżagħna u wiċċna abjad karti bil-biża'. Jidher li ġej vann b'veloċità qawwija u minnu ħerġin tliet irġiel b'pistola f'idhom u deħlin dritt ġol-bank. Qed jisparaw bla ħniena u hemm ukoll xi nies feruti. Ommi qed iċċempel għall-ambulanza għax il-ftira sħuna tajba. Indunajna li aħna ma konniex żbaljati għax qed narawhom jisirqu l-flus u jpoġġuhom ġol-ixkejjer f'minuta.

Dal-mument missieri qed iċempel lill-pulizija biex jiġu malajr kemm jista' jkun qabel ma jaħarbu mill-post. Lanqas għaddew ħames minuti li waslu l-pulizija fil-post. Il-ħallelin qed jippruvaw jaħarbu imma mhux se jirnexxilhom għax il-pulizija qed jibblokkaw id-dawra tat-triq kollha. Il-pulizija qabduhom u mmanettjawhom u ser joħduhom l-għassa tal-pulizija. 

Ninsab ċerta li l-pulizija se tagħmel xogħolha sew u l-ħallelin se jieħdu dak li ħaqqhom. Jalla jispiċċaw il-ħabs biex jitgħallmu jekk iridu xi ħaġa jaħdmu għaliha u mhux jagħmlu ħerba u jisirqu. Din hija l-akbar serqa li qatt rajt! 

Sharona Zammit (Form 2.2)

-----

     Bank renomat ħafna b'ħaddiema responsabbli u b'servizz mill-aqwa huwa dak tal-'Bank of Valletta.' Wieħed dejjem jieħu gost jinqeda mill-bank tal-BOV f'Birkirkara.

     Anna qed taqdi l-aħħar klijent tal-ġurnata waqt li qalbha qed tħabbat sitta sitta. Jirnexxilha ġġib ruħha bħas-soltu mal-kollegi u l-klijenti tagħha. Il-ħin kien qed isir ġmielu. Stenniet l-arloġġ idoqq is-sitta biex tibgħat il-messaġġ lil sħabha li fl-istess waqt kienu qed jippreparaw biex jagħmmlu l-ikbar serqa li qatt saret. Anna toħroġ mill-bank bħas-soltu u terħilha lejn id-dar b'tal-linja. Ħadd ma kien raha titfi s-sirena, kienet ċerta minn dan. Omm u bint jidħku bejniethom, raġel xiħ jaqra l-gazzetta u xufier isaffar mad-diska ferriħija li qed tinstema' fuq ir-radju, kienu fuq il-bank ta' quddiemha. Ħadd ma jaf x'se jseħħ minn hawn u ftit sigħat oħra. Anna biss taf. Anna biss ħa ssir sinjura kbira, flimkien ma' sħabha, f'qasir żmien. 

     Jitkaxkru għal erba' sigħat sħaħ biex jgħaddu mill-passaġġ ta' taħt l-art li kienu ilhom iħaffru għal dawn l-aħħar sentejn. It-tliet ħallelin ibatu mhux ftit sa ma jaslu l-bank, imma għalkemm huma għajjenin, jinsabu wkoll eċitati, nervużi u mbeżża'. L-ewwel jisirqu d-djamanti u d-deheb kollu li jiġi f'idejhom, imbagħad jgħaddu biex jisirqu elufijiet ta' ewro li qegħdin hemm jistennewhom. Jirnexxilhom jerġgħu jmorru lura bla inkwiet u jċemplu lil Anna. B'idejhom jirtogħdu biex jgħidulha li l-pjan kien irnexxa.

     Kull stazzjon tat-televixin ixandar l-aħbar xokkanti li nsteraq il-bank tal-BOV f'Birkirkara. Hemm min hu impressjonat, hemm min hu ddiżgustat u hemm min hu inkwetat. Anna u sħabha qegħdin fil-ġenna tal-art, fuq iżola 'l-bogħod mill-bank tal-BOV, jirrilassaw, jixorbu u jieklu bla rażan, bħal ma jafu jagħmlu s-sinjuri!

Emma Camilleri (Form 2.3)

-----

     Jumejn ilu, wasalna fi Sqallija għal vaganza. Tlajna maz-ziju u maz-zija għax tawna din il-vaganza bħala rigal għal għeluq snini.

     Il-lukanda kienet spazjuża ħafna u arjuża wkoll. Morna nżuru l-postijiet ta' kultura, bajjiet u ħafna ġonna. Filgħaxija morna nieklu barra mil-lukanda. Illum, fit-tmienja ta' filgħodu niżlin nieklu ġor-ristorant tal-lukanda għax qed inħossuna għajjenin ħafna. Iz-ziju ddeċieda li jniżżel il-"laptop" tiegħu miegħu biex jara l-logħba tal-Juventus li tibda fid-disgħa. Għadha ma bdietx u z-ziju jsib l-okkażjoni li jidħol jiċċekkja l-kamera tas-"CCTV" tad-dar tiegħu. 

     Fid-daqqa u l-ħin, nisimgħu l-mowbajl taz-ziju u dak taz-zija jdoqqu flimkien. Iz-ziju u z-zija jħarsu lejn xulxin u lejn il-mowbajls u jaraw in-numru tad-dar tagħhom! Iz-ziju Alan jerġa' jmur fuq il-"laptop" u jibda jiċċekkja is-"CCTV" ta' kull kamra. Kif jasal fil-kamra tal-pranzu jilmaħ ħalliel ineħħi pittura u jsib sejf li jkun qed jipprova jiftħu. Jerġa' jmur fil-kamra tas-sodda u jara ħalliel ieħor igerfex fil-kxaxen kollha sakemm isib il-ġojjelli taz-zija Audrey u jitfagħhom ġo basket. 

     Fil-pront missieri ċempel 'il-pulizija ta' Malta u b'xorti tajba qed jinfurmawh li karozza tal-pulizija diġà tinsab fi triqithom lejn id-dar taz-zijiet. Bis-"CCTV" li hemm barra, qed jaraw iż-żewġ ħallelin ħerġin bil-għaġla minn ġod-dar taz-zijiet. F'ħakka t'għajn jiġu l-pulizija u l-ħallelin isibu ruħhom wiċċ imb'wiċċ ma' erba' pulizija mingħajr ebda ċans li jaħarbu.

     Fil-pront nindunaw li qed iċemplulna l-pulizija biex jinfurmawna li kollox jinsab taħt kontroll u li l-affarijiet misruqin ser ikunu d-'Depot.' Sejrin lura fil-kamra biex nippakkjaw l-affarijiet u niġu lura Malta. M'hemmx x'tagħmel, vaganza se tintemm ħesrem, imma rasna mistrieħa li kollox spiċċa b'wiċċ il-ġid. 

Giulia Farrugia (Form 2.1)

Poeżija: Natura

Natura, natura,
Natura ma' kullimkien,
Kull fejn tara, kull fejn tħares,
Natura bħal ta' Malta,
Qatt mhu ħa tara mkien.

Siġar, fjuri, ħaxix,
Tara ġo kull ġnien,
U x'tista' tgħid ħlief il-frażi,
"Xi ġmiel."

Jgħixu, jieklu, jixorbu,
Kollox bħalna, 
U nirringrazzjaw lil Alla,
ta' din in-natura li hi tagħna.

Kuluri ma' kullimkien,
Papoċċa, lelluxa, warda,
Qisek qed tgħix ġo xi dinja tal-fantasija,
U b'hekk għandna nieħdu ħsiebhom.

Siġar qosra, siġar ippuntati, 
Siġar twal, siġar nani, 
Mal-ġmiel tagħhom madwar id-dinja, 
Qas biss nidhru aħna l-umani. 

Martina Cortis (Form 2.2) 

Frażijiet li wieħed jista’ juża biex iżewwaq il-kitba tiegħu

Deskrizzjoni ta' post

Qatt ma nista' ninsa meta mort fid-dinja tal-fantasija tiegħi, fil-ħolm. Ħlomt li kont qiegħda l-ġenna fejn Ġesù, fil-Ġnien tal-Eden, ġnien impitter, perfett, mhux mittifes mill-bnedmin u mpinġi b'id Alla.

Ir-raġġi tax-xemx niżlu b'kalmezza u trankwillità liema bħalha biex isaħħnu 'l-għadira. Xmara mdaqqsa kienet qed titkaxkar mal-blat f'għoli ta' madwar sitt metri. Il-blat ħadrani għall-bidu ħsibt li kien miżbugħ imma xħin ħarist u qgħadt niflih, rajt li kien miksi b'ħażiż jiżloq. 

Il-qawsalla li kienet qed issebbaħ din id-dinja tal-fantasija tiegħi, stħajjiltha mpenġija. Smajt dak l-ilma nieżel, stħajjiltu xita nieżla bil-qliel. Fl-ilma safi kien hemm bosta ħut ikkulurit tal-ilma ħelu. Xelta kbira ta' pjanti tal-ilma kemm bil-fjuri u kemm bla fjuri, filwaqt li rajt ukoll żewġ ċinji bojod jgħumu fil-kwiet, u bla ebda ħjiel ta' għaġġla, qisu bħal li kieku waqaf l-arloġġ. 

Il-weraq tas-siġar kienu qed jiċċaqalqu bl-istess żiffa ħelwa li kien qed joħloq iċaqlaq l-ilma jitgerbeb fil-ġenna li ħlomt dwarha, bla toroq u allura bla karozzi. Post trankwill, bla ebda ħsejjes bojod, tisfir u tpespis tal-għasafar u tħaxwix tal-ilma. Arja safja u mingħajr ebda sinjali ta' duħħan. L-istess żiffa kienet iġġorr magħha riħa ħelwa ta' fjuri ta' kull tip. Riħa ta' għasel.

Kif tista' tqum u tħalli din il-ħolma warajk?

Kif tista' ma tqumx tard? 

Hailey Ciantar (Form 1.2)

----------

Darba waħda kont waħdi d-dar. Jien kelli n-ngħas u allura mort norqod. Kont qed noħlom illi jien kont ġo dinja ta' paċi. Kien hemm ħafna siġar u pjanti.

Kien hemm ħafna kwiet u kif ukoll paċi. Bdejt inxomm riħa ta' siġar. Hemm kien hemm ukoll ix-xmara sabiħa u nadifa, u kien hemm ukoll il-papri u ż-żrinġijiet ġox-xmara. F'dan il-post ta' paċi kien hemm ħafna annimali sbieħ u kbar. Kien hemm ukoll ħafna frott li kien kbir u kien tajjeb ħafna. Hemm tista' tisma' l-ħoss tal-kaskata nieżla wkoll. Meta inti tkun qed tisma' dan il-ħoss, inti tikkalma u meta l-ilma tal-kaskata jinstabat mal-blat u jittajjar it-taqtir għal fuq wiċċek, inti tħoss dik in-naqra ilma fuq wiċċek. F'dan il-post ta' paċi, it-temp kważi l-ħin kollu jkun dak ta' xemx u l-pjanti ma jmutu qatt. 

Hemm ħafna insetti sbieħ u kbar. Hemm ħafna tipi ta' annimali pereżempju ġiraffi, iljuni, tigri, iljunfantim qtates u klieb. Dawn huma ħafna tipi ta' annimali li huma verament sbieħ. Hemmhekk insibu wkoll dar li hi vera sabiħa, kbira, nadifa u għandha ħafna maġija. Ġo din id-dar isir l-ikel, minn fejn ikunu jistgħu jieklu l-annimali u n-nies li jgħixu hemm. 

Jien kieku mmur hemm għax vera sabiħ il-post speċjalment peress li jien inħobb il-paċi. 

Joanna Gauci (Form 1.1)

----------

Iċ-'Chadwick Lakes' jinsab fil-limit tar-Rabat, eżattament f'Wied il-Qlejgħa. Dan il-post huwa wieħed mill-ftit postijiet ta' Malta li għadu fl-ambjent naturali tiegħu. 

F'dan l-ambjent, tista' xxomm arja friska u r-riħa tfuħ tal-fjuri. F'dan il-post tista' tisma' 'l-għasafar jgħannu u tisma' l-ilma nieżel li jkun ġej minn ġol-widien. Dan il-post mhux biss għandu l-ambjent sabiħ imma għandu sens ta' ġabra għax fl-aħħar tal-ġimgħa jilqa' ħafna familji. 

L-unika ħaġa li ddejjaqni hi meta mmur f'dan il-post u jkun hemm xi vandaliżmu, bħas-siġar maqtugħin. Il-ħitan ħafna minnhom impinġijin bl-'ispray' u mwaqqgħin. Xi nies imorru jfittx l-bebbux u meta jċaqalqu l-ġebel kbir ma jpoġġuhx f'postu. Ħaġa oħra li ddejjaqni hi meta n-nies joħorġu bil-kelb tagħhom u ma jnaddfux wara li l-kelb jagħmel il-bżonnijiet tiegħu. Dan kollu mhux talli jagħmel ħsara lill-ambjent imma wkoll lill-annimali jew 'l-insetti li jgħixu f'dan il-post. 

Malta huwa pajjiż żgħir u ma tantx għandna postijiet ta' ġmiel bħal dawn. Din hija r-responsabbiltà tagħna ċ-ċittadini biex nieħdu ħsieb 'l-ambjent biex postijiet bħal dawn ingawduhom aħna u dawk li jiġu warajna. 

Martina Micallef (Form 1.3)

Rapport

Il-Belt Valletta, Il-15 t'April, 2015

Inċident tat-traffiku traġiku

It-traġedja li ħalliet persuna mejta.

Il-Ħamis, id-9 t'April, għall-ħabta tas-sitta u nofs ta' filgħaxija, seħħ inċident f'Wied f'Ħal Qormi. F'dan l-inċident li kien bil-karozza, kien hemm mara ta' tletin sena li issa tinsab fil-periklu tal-mewt. Is-sewwieqa kienet qiegħda ssuq b'veloċità qawwija. Hija tilfet il-kontroll tal-karozza tagħha u baqgħet dieħla f'siġra. Xi nies li kienu f'dawk l-inħawi ppruvaw jagħtu l-ewwel għajnuna imma kine kollu ta' xejn. Wara dik it-traġedja, waslet l-ambulanza u ttieħdet l-isptar. Hija kienet qed issofri ġrieħi gravi u sfortunatament mietet l-għada stess.

Kelsey Azzopardi (Form 2.3)

----------

Is-Siġġiewi, It-2 t'April, 2015

Tfal Jisirqu u Jaqilbu Karozza ġol-Parapett ta' Żewġ Anzjani

Tliet subien serqu karozza li nqalbet u spiċċat ġo parapett ta' żewġ anzjani. Is-subien, li isimhom ma jistax jissemma' peress li huma taħt l-età, serqu l-karozza ta' Silvian Cassar ta' ħamsa u erbgħin sena. Saqu l-karozza mir-Raħal Ġdid sa Santa Luċija, iżda fi Triq iż-Żnuber tilfu l-kontroll tal-karozza u baqgħu deħlin ġol-parapett ta' Victor u Marthese Titley ta' tlieta u sittin u sittin sena. Marthese Titley qaltilna, "Meta wasalt id-dar u sibt karozza maqluba ġol-parapett, ħadt qatgħa kbira. Ċempilt 'il-pulizija li waslu f'leħħa ta' berqa. It-tfal ippruvaw jaħarbu iżda l-pulizija rnexxielhom jaqbduhom." Wieħed mis-subien qalilna, "Konna biss qed nisselfu l-karozza biex immorru dawra biha, u wara konna se nirritornawha." Il-ġimgħa d-dieħla l-każ ser jitressaq il-qorti. 

Nicole Riolo (Form 2.1)

---------

Ħaż-Żebbuġ, L-Erbgħa, il-11 ta' Mejju, 2015

Waqa' Ajruplan

Ajruplan tal-'Germanwings' waqa' fl-Alpi

Kulħadd tkexkex kif sema' bl-aħbar li l-ajruplan tal-'Germanwings' kien waqa' fl-Alpi Franċiżi. Intqalu ħafna affarijiet, ħafna minnhom veri u oħrajn qlajjiet, kif jiġri dejjem. Fuq l-ajruplan kien hemm mija u ħamsin persuna, żewġ trabi u kien hemm ftit tfal tal-iskola. Il-ko-pilota kien qed ibati minn dipressjoni u t-tabib kien qallu biex ma jmurx xogħol. Sfortunatament ħadd ma salva u nstabet il-kaxxa s-sewda li din turi x'ġara. Fi tmien minuti l-ajruplan waqa'. Huwa nstab f'biċċiet. Min jaf kif ħassewhom il-familji li tilfu lil xi ħadd speċjali. 

Corinne Zammit (Form 2.2)